Vinnumarkaðurinn tekur örum breytingum. Störf breytast og ný störf verða til, jafnvel nýjar atvinnugreinar, sem endurspegla breyttar áherslur, tækniframfarir og sjálfbærni á vinnumarkaði. Hvernig tryggjum við að þekkingin fyrir þessi nýju störf verði til staðar um allt land, svo Ísland verði samkeppnishæft á alþjóðamarkaði?

Svarið við þeirri spurningu felst m.a. í greiningu á lykilhæfni starfa. Slík greining kallast hæfnigreining en aðkoma atvinnulífsins er mikilvægur hluti af hæfnigreiningaferlinu. Hæfnigreining felst í því að kortleggja hvaða þekkingu, færni og hæfni þarf til að sinna ákveðnu starfi með árangursríkum hætti, þvert á atvinnugrein. Slík greining veitir fyrirtækjum yfirsýn yfir lykilhæfni starfa og gerir þeim kleift að hlúa betur að dýrmætum mannauði og hvernig best sé að styrkja hann til framtíðar.

Ávinningur mikill fyrir fyrirtæki og starfsfólk

Ávinningur fyrirtækja af hæfnigreiningum er margvíslegur. Í fyrsta lagi verða hæfnikröfur starfa sýnilegar og geta þar með stutt við ráðningar og starfsþróun. Þannig verða ráðningar og þjálfun starfsfólks markvissari og fyrirtækin geta brugðist hraðar við breytingum á störfum sem og breytingum í rekstrarumhverfi. Í öðru lagi styðja hæfnigreiningar starfa við stefnumótun í mannauðsmálum og auka líkur á að störfum sé sinnt af starfsfólki með færni við hæfi. Í þriðja lagi standa líkur til þess að starfsánægja aukist en allt þetta skilar sér í aukinni framleiðni, minni starfsmannaveltu og þar með í aukinni samkeppnishæfni fyrirtækis.

Fyrir starfsfólk felst ekki síður mikilvægur ávinningur. Þegar hæfnikröfur starfa eru skýrar verður auðveldara fyrir starfsfólk að átta sig á eigin styrkleikum og þeim þáttum sem þarf að efla. Starfsfólk getur þannig markvisst byggt upp færni sína, lagað sig að breyttum kröfum og aukið möguleika sína á framgangi í starfi eða almennt á vinnumarkaði.

Fagbréf atvinnulífsins – staðfesting á hæfni

Starfsfólk öðlast hæfni í atvinnulífinu í auknum mæli. Mikilvægt er, bæði fyrir fyrirtæki og starfsfólk, að hæfnin sé bæði sýnileg og staðfest. Þar gegna Fagbréf atvinnulífsins mikilvægu hlutverki en Fagbréf atvinnulífsins er sameiginlegt verkefni Samtaka atvinnulífsins, Alþýðusambands Íslands og Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins. Fagbréf atvinnulífsins veita formlega staðfestingu á hæfni og styðja þannig við starfsþróun og launasetningu sem endurspeglar raunverulega hæfni starfsfólks. Ferlið samanstendur af raunfærnimati þar sem færni starfsfólks er metin á móti hæfniviðmiðum starfa. Í framhaldi fer fram þjálfun og fræðsla sem tekur mið af niðurstöðum hæfnigreiningar starfsins. Þegar öllum hæfniviðmiðum starfs er náð er færnin staðfest með Fagbréfi atvinnulífsins fyrir viðkomandi starf. Fagbréf atvinnulífsins auka virðingu starfsfólks fyrir starfi sínu og auðvelda enn fremur fyrirtækjum við mat á færni starfsfólks. Hæfnigreiningar geta líka orðið grunnur að námskrárgerð sem miðar að því að mæta þörfum atvinnulífsins og þeirra sem námið sækja.

Framkvæmd – gæði og eftirfylgni

Hæfnigreiningar eru framkvæmdar af sérfræðingum Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins sem er í eigu aðila vinnumarkaðarins. Unnið er með hæfniþætti sem skilgreina á hlutlægan hátt þá persónulegu og faglegu hæfni sem máli skiptir í viðkomandi starfi. Hæfniþættirnir eru þrepaskiptir og lýsa stíganda í ábyrgð, sjálfstæði og hæfni sem þarf til að gegna starfinu en þrepaskiptingin byggir á hæfniramma um íslenska menntun. Afurð hæfnigreiningarinnar er svokallaður starfaprófíll sem verður grunnur að uppbyggingu náms eða raunfærnimati á móti hæfnikröfum starfs.

Markviss þróun í mannauðsmálum

Óhætt er að segja að hæfnigreining starfa sé mikilvægt innlegg í umræðu um framtíðarvinnumarkað. Greining á lykilhæfni starfa skapar sameiginlegan skilning á hæfnikröfum starfa og styðja við markvissa þróun fyrirtækja í mannauðsmálum sem og rekstri. Hæfnigreiningar kallast á við mat á inntaki starfa, breytingar á störfum (e. upskilling/reskilling) og stuðla að samspili menntakerfis og atvinnulífs.

Á vinnumarkaði sem tekur sífelldum breytingum verður sífellt mikilvægara að draga upp skýra mynd af því hverjar hæfnikröfur starfa séu og hvaða þekkingu og færni starfsfólk þurfi að búa yfir. Hæfnigreining starfa er lykilverkfæri til þess að byggja upp öflugri mannauð, bregðast hraðar við breytingum og skapa sér þar með raunverulegt forskot.