Aðstæður í efnahagslífinu sem mælast gegnum vísitölu efnahagslífsins og endurspegla mun á fjölda stjórnenda sem metur aðstæður góðar eða slæmar, skána lítillega milli kannana. Þó mælist staðan enn þá mjög slæm og er nálægt þeim gildum sem sáust í heimsfaraldri kórónuveiru. Þetta er meðal þess sem kemur fram í reglubundinni könnun á stöðu og horfum í efnahagslífinu meðal stærstu fyrirtækja landsins. Könnunin var unnin á tímabilinu 12. febrúar til 5. mars af Gallup fyrir Seðlabanka Íslands og Samtök atvinnulífsins.

Mun fleiri fyrirtæki telja stöðuna enn vera slæma en góða. Áfram eru útflutningsfyrirtækin neikvæðari en fyrirtæki sem starfa á innanlandsmarkaði. Um 8% útflutningsfyrirtækja telja aðstæður í efnahagslífinu frekar góðar á móti 59% sem telja þær frekar eða mjög slæmar.

Svipuð mynd teiknast upp þegar stjórnendur eru spurðir um horfurnar 6 mánuði fram í tímann. Vísitalan hækkar örlítið milli kannana en stór meirihluti stjórnenda telur horfurnar slæmar horft hálft ár fram í tímann.

Skortur eykst lítillega og fleiri ætla ráða inn starfsfólk

Skortur á starfsfólki mælist enn lítill. Um 16% fyrirtækja skortir nú starfsfólk en mest skorti rúmlega helming fyrirtækja starfsfólk á seinni helmingi ársins 2022. Um 13% fyrirtækja að þau muni fjölga starfsfólki eða stöðugildum á næsta hálfa ári. Á móti telja um 27% fyrirtækja að störfum muni fækka næsta hálfa árið.

Enginn stjórnandi fyrirtækis í sjávarútvegi telur að störfum innan fyrirtækisins muni fjölga, en 35% stjórnenda telja að starfsfólki muni fækka nokkuð. Í fjármála- og vátryggingastarfsemi er sagan önnur þar sem 25% stjórnenda telja starfsfólki innan fyrirtækisins eigi eftir að fjölga næsta hálfa árið, meðan 17% stjórnenda telji því eigi eftir að fækka.

Hagnaður fyrirtækja minnkar á þessu ári

Stór hluti stjórnenda telur hagnað, sem hlutfall af veltu muni minnka á þessu ári samanborið við árið á undan. Hafa fleiri stjórnendur ekki talið hagnað verða minni á fyrri helmingi árs frá því að spurningunni var bætt inn í spurningalistann. Þannig telur tæpur helmingur eða 43% hagnað sem hlutfall af veltu verða minni á þessu ári miðað við það síðasta. Einungis um 18% stjórnenda telja hagnaðinn sem hlutfall af veltu verða meiri á þessu ári en því síðasta.

Eru niðurstöðurnar nokkuð jafnar þvert á atvinnugreinar, að fjármála- og vátryggingastarfsemi undanskilinni þar sem horfurnar eru betri. Verstar eru horfurnar í sjávarútvegi ásamt verslun. Þá er staðan talsvert verri á landsbyggðinni, þar sem tæp 60% telja hagnað verða minni frá fyrra ári, miðað við 38% höfuðborgarsvæðisins.

Launakostnaður helsti drifkraftur verðhækkana

Líkt og undanfarin ár er helsti áhrifaþáttur til verðhækkunar vöru eða þjónustu næstu sex mánuði launakostnaður. Þannig telja um 57% stjórnenda aukinn launakostnað vera helsta áhrifaþáttinn á þessu ári. Þar á eftir kemur aðfangaverð eða um 17%, því næst eftirspurn, tæp 15%.

Vegur launakostnaður þyngst í samgöngu- og ferðaþjónustu og annarri sérhæfðri þjónustu. Aðfangaverð vegur hlutfallslega meira í verslun og iðnaði og framleiðslu heldur en í öðrum atvinnugreinum. Sjávarútvegur sker sig verulega úr, en þar ræður eftirspurn mestu um verðmyndun.

Eftirspurn helsti drifkraftur verðlækkana

Rétt rúmlega 29% stjórnenda telja eftirspurn verða helsta áhrifaþátt til verðlækkunar næstu sex mánuði. Fleiri stjórnendur telja jafnframt samkeppnisstöðu verða áhrifavald í verðlækkunum. Á móti telja færri stjórnendur í ár, miðað við fyrri ár, að aðfangaverð verði áhrifaþáttur í verðlækkunum, eða tæp 14%. Tæp 10% stjórnenda telja að framleiðni verði helsti drifkraftur verðlækkana næsta hálfa árið.

Innlend eftirspurn minnkar, en sú erlenda eykst

Annan mánuðinn í röð telja stjórnendur að innlend eftirspurn muni minnka næstu 6 mánuði. Eftirspurn eftir vörum og þjónustu á erlendum markaði mun hins vegar aukast samkvæmt svörum stjórnenda.

Almennt eru stjórnendur fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu jákvæðari gagnvart þróun eftirspurnar á báðum mörkuðum miðað við stjórnendur á landsbyggðinni.

Fjárfestingar og framlegð dragast saman

Talsvert fleiri stjórnendur telja fjárfestingar innan þeirra fyrirtækja verða minni en í fyrra. Þannig telja 15% stjórnenda fjárfestingar verða miklu minni, 26% að þær verði nokkuð minni meðan 16% telja þær verða nokkuð meiri og einungis um 1% telja þær verða miklu meiri. Hefur fjárfestingarvísitalan þannig ekki mælst lægri frá heimsfaraldri.

Sama er uppi á teningnum fyrir framlegð fyrirtækja 6 mánuði fram í tímann. Þannig telur mikill meirihluti stjórnenda að framlegð muni dragast saman á næstu sex mánuðum.

Munu fjárfestingar dragast meira saman á landsbyggðinni miðað við höfuðborgarsvæðið. Horfur eru á að fjárfestingar dragist verulega saman í sjávarútvegi, þar á eftir í verslun ásamt samgöngum og ferðaþjónustu. Ekki mælist marktækur munur milli mismunandi stærða fyrirtækja, þannig munu fjárfestingar dragast saman þvert á fyrirtæki, óháð stærð og veltu.

Ekki mælist marktækur munur á svörum um framlegð eftir staðsetningu eða stærð fyrirtækja. Sé litið til einstakra atvinnugreina er munurinn hins vegar þó nokkur. Mest minnkar framlegð í ferðaþjónustu og samgöngum. Þar á eftir í verslun og í sjávarútvegi.